گزارش کارآموزی درکارخانه روغن کشی کشت و صنعت شمال 80ص
مقدمه :
روغنها و چربیها از زمانهای بسیار دور یکی از اجزا اصلی و مهم تشکیل دهنده غذای انسان بوده است. که یک گرم آن در حدود 2/9 کیلوکالری انرژی در بدن تولید می کند. همچنین غذای طبخ شده در روغن و چربی مزه و طعم مطلوبی را در بر خواهد داشت.
با تغییر ساختار اجتماعی در دورانی که ما در آن زندگی می کنیم ، دگرگونی و چگونگی تولید مواد مورد نیاز جامعه به خصوص مواد غذایی امری اجتناب ناپذیر است در حال حاضر با توسعه کشت دانه ها و میوه های روغنی فقط 15 % از نیاز چربی و روغن مصرفی مردم را می توانیم تامین نمائیم. از این جهت باید میزان قابل ملاحظه ای روغن خام از خارج وارد کشور شود ، لذا برای افزایش راندمان استخراج روغن از منابع روغن و تصفیه روغن نیاز به تکنولوژی جدید روغن می باشد.
در کشورهای صنعتی یک نفر در طول عمر خود در حدود 3 تن روغن و چربی مصرف می کند که بیش از نصف این مقدار به صورت روغن یا چربی غیر قابل رویت موجود در مواد غذایی مانند پنیر ، سوسیس ، کالباس ، گوشت و نظیر اینها می باشد.
اهمیت اقتصادی چربیها و روغنها در جهان و ایران
غذا مسئله مهمی است که نیاز انسانها را برطرف می کند. کار اساسی کشاورزان و کارخانه های صنایع غذایی این است که نیاز مواد غذایی انسانها را تامین کنند. با توجه به افزایش رشد جمعیت در جهان نیاز به مواد غذایی نیز افزایش می یابد و همزمان باید تقاضای مواد غذایی مورد نیاز مردم با امکانات و شرایط موجود تامین شود.
پیشگفتار :
واحدهای روغن کشی بر اساس نزدیکی - ماده اولیه بخصوص تخم پنبه احداث می شوند که این مناطق بیشتر در استانهای مازندران ، گیلان و خراسان می باشند. یکی از این واحدهای روغن کشی کشور کارخانه روغن کشی کشت و صنعت شمال واقع در استان مازندران ، شهرستان ساری ( در دوازده کیلومتر شهر ساری ) می باشد.
این کارخانه در سه شیفت کار می کند و دارای سیستم بازیابی فاضلاب و تصفیه آب می باشد که پسابهای بازیابی شده جهت شروب نمودن زمینهای مزروعی کارخانه استفاده می شود.
این کارخانه روغن کشی دو واحدی می باشد که واحد شماره 1 آن نیز ( کشت و صنعت شمال ) تولید روغن و واحد شماره 2 آن ( ام. ام ) صابون پزی است.
به طوری که گفته شد محصول اصلی کارخانه کشت و صنعت شمال ، روغن نباتی است که به دو صورت دان و جامد عرضه می گردد و در کنار این محصول اصلی ، محصول فرعی ، خلط صابون تولید شده نیز در واحد 2 به صابون تبدیل می شود. واحد تولید گاز اکسیژن و هیدروژن در داخل کارخانه وجود دارد که گاز هیدروژن تولید شده ، جهت پروسس هیدروژناسیون صورت می گیرد و اکسیژن تولیدی در مخازن پر شده و جهت استفاده بخشهای خصوصی و دولتی به خارج از کارخانه برده می شود.
در ضمن طرح توسعه کارخانه نیز در دست اقدام است که تا حدودی اجرا گردیده ، ولی هنوز مورد بهره برداری قرار نگرفته است. و لازم به تذکر است که مدیریت کارخانه تحت نظارت بانک صنعت و معدن می باشد و محصول تولیدی کارخانه با نام (( روغن غنچه )) به بازار عرضه می گردد.
تاریخچه روغن نباتی در ایران :
تا حدود سال 1330 از روغن حیوانی استفاده می کردیم و بعد از این تدریجاً با افزایش جمعیت و کمبود تولید روغن حیوانی افزایش قیمت باعث گردید که از روغن نباتی استفاده نمایند که از هلند و آمریکا وارد می کنند. از سال 1331 تا 1344 با شرایطی که در ایران انجام شده بود تجار و صنعتگران شروع به آوردن کارخانه های روغن نباتی نمودند تا در عرض 12 تا 13 سال کارخانه در ایران شروع به کار نمود و روغن نباتی جامد هم از خارج وارد می کردند و همه این کارخانه ها از پنه دانه استفاده می کردند. در سال 1346 دولت ورود روغن نباتی جامد را غیر مجاز اعلام کرد و رقابتی بین کارخانه ها به وجود آمد و سطح تولید بالا رفت و بعضی ها شکست خوردند و بعضی ها هم در کارشان موفق شدند.
مثلاً یکی از کارخانه های روغن نباتی ، پارس (قو) است که در سال 1339 تاسیس شد و تولید آن در روز 15 تا 20 تن بود و امروزه بیشتر از 600 تن در روز تولید می کند.
در حال حاضر در ایران در حدود 16 کارخانه روغن نباتی داریم بعضی از این کارخانه ها در حدود 300 تن تولید دارند.
مثلاً : 1 – روغن نباتی پارس ( قو ، اطلس )
2 – روغن نباتی بهشهر ( شاه پسند ، بهار ، مایع لادن )
3 – روغن نباتی ورامین
4 – فاز اصفهان
5 – شیراز ( نرگس )
6 – روغن نباتی جهان
تا قبل از سال 1345 از پنبه دانه استفاده می کردند و بعد از آن از روسیه ، بلغارستان ، رومانی روغن نیمه تصفیه آفتابگردان وارد می نمودند و بعد از آن در نتیجه نیاز ، روغن سویا از آمریکا جنوبی و ایالات متحده وارد نمودند به طوریکه الان نزدیک 100 % مواد خام از دانه سویا است و از آرژانتین و برزیل وارد می نمایند و بعد از آن شرکت سهامی توسعه کشت دانه های روغنی آمدند و کشاورزان را در کشت دانه سویا و آفتابگردان تشوق نمودند ولی با وجود اینها کفاف مصرف را نکرد و در این سالهای اخیر در حدود 6 تا 5/6 درصد روغن تولیدی ایران در داخل ایران تولید می شود و بقیه از خارج وارد می شود.( در سال 1362 )
پیشگفتار 1
مقدمه 2
اهمیت اقتصادی چربیها و روغنها در جهان و ایران 3
تاریخچه روغن نباتی در ایران 3
فصل اول
1 – 1 تاریخچه کارخانه کشت و صنعت شمال 5
1 –2 تولیدات اصلی و جانبی کارخانه کشت و صنعت 6
1 – 3 شرح تولیدات اصلی و جانبی 6
1 – 4 محصولات جانبی کارخانههای روغنکشی 7
1 – 5 ترکیبات شیمیایی چربیها در روغنها 8
1 – 6 مراحل تهیه روغنهای نباتی 8
1 – 7 علّت هیدروژناسیون 11
1 – 8 واکنش هیدروژناسیون کلی 11
1 – 9 جزئیات مراحل و دستگاهها 11
1 – 10 نقش گاز 13
1 – 11 تعریف کاتالیست 13
1 – 12 فاکتورهای مهم در هیدروژناسیون 14
13 – 1 عمل آوری هیدروژناسیون 18
1 – 14 انواع هیدروژنه کردن 19
الف) هیدروژنه کردن انتخابی 19
فصل دوم
2 – 1 تبدیل لوبیای سویا به روغن 21
2 – 2 ذخیره سازی 21
2 – 3 مراحل آماده سازی 25
2 – 4 استخراج 26
2 – 5 حلال گیری 28
2 – 6 صمغ گیری و جدا کردن لستین 28
2 – 8 موازنه مواد سویا برای استخراج با حلال 30
2 – 9 تبدیل فرآوردههای روغنی 30
2 – 10 تصفیه قلیایی 31
2 – 11 بی رنگ کردن 32
2 – 12 هیدروژناسیون 33
2 – 13 بی بو کردن 35
2 – 14 فرآوردههای روغنی سویا 39
2 – 15 کاربردهای پروتئینهای سویا: 39
2 – 15 حلالیت ایزوله ها 47
2 – 16 دناتوراسیون 48
2 – 17 ترکیب اسید آمینه 55
2 – 18 لوبیای سویای کامل 55
2 – 19 فرآوردههای پروتئینی لوبیای سویای فرآیند شده 56
2 – 20 دستگاه جداسازی 58
2 – 21 امولسیفیکاسیون 67
2 – 22 جذب چربی 69
2 – 23 جذب آب 70
2 – 24 بافت 73
2 – 24 تشکیل خمیر 80
2 – 25 تشکیل فیلم یا لایه نازک 80
2 – 26 کنترل رنگ 81
2 – 27 هوادهی 82
منابع 83
گزارش کارآموزی درکارخانه روغن کشی کشت و صنعت
