دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .
لینک دانلود و خرید پایین توضیحات
فرمت فایل word و قابل ویرایش و پرینت
تعداد صفحات: 16
وبدرمانی و کتابدرمانی
علیرضا نوروزی
دانشجوی دکترای علوم کتابداری و دانششناسی، فرانسه (بورسیه دانشگاه تهران)
چکیده
این مقاله به بررسی اجمالی کتابدرمانی، وبدرمانی و اهمیت مطالعه کتاب و منابع وب در درمان مشکلات جسمی، روحی و روانی میپردازد. این مقاله پیشنهاد میکند که وبدرمانی به عنوان جایگزین یا مکمل کتابدرمانی و سایر فنون رواندرمانی به کار گرفته شود.
کلیدواژه: رواندرمانی، کتابدرمانی، کتاب، اینترنتدرمانی، وبدرمانی، وب، کتابخانه بیمارستانی
کتابدرمانی
کتابدرمانی به عنوان برابرنهاده واژه Bibliotherapy انتخاب شده است. واژه Bibliotherapy از دو واژه Biblio به معنای کتاب و Therapy به معنای درمان و شفا مشتق شده است و قدمتی چون تاریخ کتاب دارد. کتابدرمانی به مفهوم امروزی در قرن 19 و 20 شکل گرفته است. البته واژه کتابدرمانی نخستینبار توسط ساموئل کروترز در سال 1916 به کار گرفته شد. کتابدرمانی یعنی استفاده از کتاب و مواد خواندنی سودمند به منظور حل مشکلات جسمی، روحی و روانی.
کتابدرمانی یعنی استفاده از مواد خواندنی برگزیده به عنوان مکمل درمان در پزشکی و روانشناسی بالینی و نیز راهنمایی در حل مشکلات شخصی به وسیله مطالعه هدفدار. امروزه در کشورهای پیشرفته کتابدرمانی بهوفور و بهطور مؤثری در محیط های اجتماعی همچون بیمارستانها، مدارس، زندانها، دارالتأدیبها، ندامتگاهها، مراکز بازپروری و مراکز مشاوره برای درمان اختلالات شایع روانی نظیر افسردگی استفاده میشود (بلوچ زراعتکار، 1383).
از دهه 1950 با تأسیس کتابخانههای بیمارستانی در بیمارستانها و مراکز درمانی در ایالات متحده آمریکا و برخی از کشورهای اروپای غربی، کتابداران کتابخانههای بیمارستانی با مشاوره روانشناسان، روانپزشکان و روانکاوان کتابهایی امیدبخش و نشاط آور را در اختیار بیماران مختلف قرار میدهند تا امید به زندگی آنها را افزایش داده و روند درمان جسمی و روحی آنها را بهبود بخشند.
کتابداران کتابخانههای بیمارستانی با گردآوری مجموعهای از کتابها و خواندنیهای مفید برای بیماران و فراهم کردن امکان دسترسی آسان به واسطه گرداندن کتابهای متنوع بر روی کتاببر یا چرخ کتاب در تمام بخشها و اتاقهای بیمارستان موجب میشوند که بیماران با خواندن این کتابها احساس آرامش و لذت پیدا کرده، سرگرم شوند و دردهای جسمانی و روانی آنها تسکین یابد. در کتابدرمانی معمولاً از کتابهای خواندنی، رمان، داستان و قصه استفاده میشود. در واقع، داستان، ابزاری برای کمک به کودکان، نوجوانان، بیماران و سایر افراد برای مقابله با مشکلات جسمی، روحی و روانی خود است. بسیاری از روانشناسان و روانپزشکان خواندن کتاب را به عنوان بخشی از فرایند درمان بیمار توصیه میکنند.
وبدرمانی
امروزه منابع موجود در وب به منظور درمان و رشد فکری و شخصی مورد استفاده قرار میگیرند. هدف وبدرمانی بهکارگیری منابع موجود در وب برای حفظ سلامت روانی، تندرستی و سلامتی است.
وبدرمانی به عنوان برابرنهاده واژه Webotherapy انتخاب شده است. واژه Webotherapy از دو واژه Web به معنای وب و Therapy به معنای درمان و شفا مشتق شده است (نوروزی، 2006). واژه انگلیسی Webotherapy نخستین بار توسط نوروزی (2006) در یادداشت سردبیر مجله وبشناسی به کار برده شده است. وبدرمانی یعنی مطالعه منابع الکترونیکی موجود در وب به منظور ارتقای سطح دانش، حل مشکلات و مسائل جسمی، روحی و روانی. قابل ذکر است که ایده وبدرمانی بر گرفته از کتابدرمانی است. منابع موجود در وب (اعم از صفحههای وب، وبنوشتها، مجلههای دسترسی آزاد، کتابهای الکترونیکی، روزنامههای الکترونیکی و غیره) میتوانند به حل مشکلات افراد کمک کنند. مطالعه مواد خواندنی موجود در وب میتواند بهبودبخش و آرامبخش مشکلات فردی باشد. استفاده از خواندنیهای گزینشی و متناسب با مشکلات و سن افراد به منظور حفظ سلامت و بهداشت روانی نوعی وبدرمانی است. بدون شک مطالعه خواندنیهای سودمند و مناسب برای روان آدمی مفید است. وبدرمانی نوعی خودیاری است که افراد با مطالعه و راهنمایی گرفتن از منابع ارزشمند موجود در وب مشکلات عاطفی، روانی یا جسمانی خود را برطرف کرده و یا ناراحتیهای خود را تسکین میبخشند.
همانطور که تغذیه جسم جزو مهمترین مسائل روزمره است، مطالعه نیز ضروری است. در واقع، مطالعه غذای روح است. مهم این نیست که این غذای روح در کتابخانه سنتی یافت میشود یا در محیط وب. مهم آن است که فرد بتواند اطلاعات مورد نیاز خود را در کوتاهترین زمان ممکن به دست آورد. به عبارت دیگر، مهم اطلاعات هستند و نه قالب ارائه آنها. البته باید بین محتوای منابع و اهداف درمانی تناسب وجود داشته باشد. آنچه بر اهمیت وبدرمانی می‌افزاید این واقعیت است که اینترنت و وب امروزه جزو مکمل‌های رواندرمانی و کتابدرمانی بوده و پژوهشهای انجام شده توسط پژوهشگران غربی بر اهمیت آثار درمانی وب اشاره دارند. از جمله مزایای عمده وبدرمانی، سهولت دسترسی به وب، گستردگی آن و عدم تعلق به یک رویکرد درمانی خاص است. در واقع، هر رویکرد رواندرمانی میتواند از روش وبدرمانی استفاده کرده و قواعد روانشناختی خود را تحت عنوان وبدرمانی به مراجعان ارائه نماید. وب میتواند به تغذیه روحی و تأمین بهداشت روانی افراد فارغ از جنس، سن و مذهب کمک کند و حائز اهمیت زیادی است. وبدرمانی میتواند به تداوم روند رواندرمانی و کتابدرمانی در خارج از محیط کلینیک و بدون نیاز به حضور مداوم درمانگر یا مشاور کمک کند.
در غرب امروزه از وبدرمانی و اینترنتدرمانی به عنوان یکی از مؤثرترین روشها برای درمان ناسازگاریها و پریشانیهای روانی، افسردگی، پرخاشگری، پیشگیری از اختلالات عاطفی، کاهش انحرافات اخلاقی و اجتماعی استفاده
